Cynk w organizmie człowieka pełni funkcje katalityczne, regulatorowe i strukturalne. Jest również niezbędnym substratem do podziału oraz różnicowania nowych komórek. Odgrywa także znaczącą rolę w apoptozie czyli programowanej śmierci komórki oraz starzeniu się skóry. Cynk odgrywa również rolę stabilizatora błon komórkowych skóry oraz uczestniczy w podziałach komórek podstawnych naskórka. Pierwiastek ten wpływa na funkcję immunologiczną skóry, a więc zmienia funkcję makrofagów, neutrofili, różnego rodzaju cytokin zapalnych oraz aktywność fagocytarną. Duża popularność cynku w kosmetologii związana jest ściśle z wielofunkcyjnym działaniem tego składnika.
Cynk – charakterystyka
Cynk jest mikroelementem, który odgrywa wiele ważnych funkcji w procesach fizjologicznych. Niedobór tego składnika może przyczyniać się do poważnych problemów zdrowotnych, dlatego ważna jest jego dostateczna podaż w dobrze zbilansowanej diecie. Wykazano, że cynk występuje we wszystkich tkankach oraz płynach ustrojowych człowieka. Tkanki takie jak skóra, mięśnie, kości, wątroba, trzustka, śledziona, nerki, a także mózg, są szczególnie zasobne w duże ilości tego pierwiastka. Szacuje się, że 60% cynku znajduje się w kościach, 30% w mięśniach i około 6% w skórze. Cynk charakteryzuje się działaniem przeciwzapalnym, poprawia funkcje bariery naskórkowej, przyspiesza gojenie się ran. Cynk to związek, który niezbędny jest do utrzymania zdrowej skóry. Bierze udział w wytwarzaniu prostaglandyn, które wpływają na jej funkcje wydzielnicze.
Ciekawostka
W strukturze włosa stężenie cynku jest około 100 razy większe niż w surowicy krwi, dlatego też diagnostyka ilościowa tego pierwiastka przydatna jest w leczeniu wielu stanów chorobowych u dzieci, chorób metabolicznych czy menopauzalnych.
Cynk w kosmetologii
Obecnie można wyróżnić szerokie, fizjologiczne spektrum działania produktów kosmetycznych zawierających w swoim składzie cynk bądź jego związki. Zauważa się również, że cynk zmniejsza raka skóry, dzięki właściwościom ochronnym przed promieniowaniem UV. Wykazuje także działanie przeciwutleniające, które pozwalają zwalczać powstające wolne rodniki. Antyoksydacyjne działanie cynku wynika z jego właściwości takich jak brak zdolności tworzenia wolnych rodników, ze względu na brak aktywności oksydacyjno-redukcyjnej, obecność jako składnik metalotioneiny oraz dysmutazy nadtlenkowej, które wykazują silne działanie antyoksydacyjne.
Zobacz również: Profilaktyka czerniaka.
Cynk wykazuje również działanie przeciwzapalne. Takie działanie polega na zmniejszeniu reaktywnych form tlenu produkowanych przez fosforan dinukleotydu nikotynamidoadeninowego. Usuwa on produkty uboczne metabolizmu komórkowego takie jak związki zawierające rodnik ponadtlenkowy, nadtlenek wodoru, rodniki hydroksylowe.
Hamuje także powstawanie mediatorów stanu zapalnego. Tlenek cynku oraz węglan cynku mają właściwości łagodzące, dlatego też stosowane są w chorobach przebiegających ze świądem. Przyjmowanie cynku powoduje obniżenie poziomu cytokin będących przyczyną zapaleń oraz biomarkerów stresu białka C-reaktywnego. W związku z tym preparaty z cynkiem stosowane są również w leczeniu zewnętrznym (miejscowym) szeregu dolegliwości skórnych związanych z procesem zapalnym takich jak trądzik, trądzik różowaty, łojotokowe zapalenie skóry, egzema czy rany o różnej etiologii.
Z kolei właściwości przeciwstarzeniowe cynku nie mają wielu potwierdzeń klinicznych. Biorąc jednak po uwagę kompleks cynk-glicyna oraz jego właściwości redukujące wolne rodniki może bezpośrednio działać przeciwstarzeniowo. Warto podkreślić, że jony cynku wykazują działanie przyspieszające regenerację tkanek, w szczególności stymulację kolagenu oraz innych białek strukturalnych skóry.
Formy związków cynku w kosmetologii
Współczesna kosmetologia najczęściej wykorzystuje tlenki cynku (ZnO). Związki te zwykle są dobrze rozdrobnione (w postaci pyłku), wykazują pozytywne działanie względem skóry. Gotowe preparaty nie zatykają porów skóry, a także nie podrażniają skóry wrażliwej. Stosowane są w preparatach przeznaczonych do pielęgnacji skóry dotkniętej atopowym zapaleniem skóry (AZS). Kosmetyki zawierające cynk to najczęściej toniki, pudry do skóry, produkty po goleniu oraz dezodoranty do ciała.
Cynk znaleźć można także w produktach przeznaczonych do cery młodej, ze względu na jego właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i ściągające. Cynk, kompleks cynku z kwasem pirolidonokarboksylowym oraz glukonian cynku są popularnymi składnikami kosmetyków, których przeznaczeniem jest działanie przeciwtrądzikowe. Ponadto cynk wykorzystywany jest w preparatach przeciw potliwości stóp, w preparatach do pielęgnacji dzieci, do odkażania ran, glinkach, maskach ściągających.
Podsumowanie
W kosmetologii szczególnie cenione są właściwości przeciwutleniające cynku, które redukują ilość powstałych wolnych rodników. Z uwagi na działanie przeciwzapalne, cynk znalazł zastosowanie w kosmetologii w pielęgnacji domowej oraz zabiegach gabinetowych. W kosmetyce szczególnie wykorzystywane są jego właściwości przeciwdrobnoustrojowe, zmniejszające wydzielanie sebum oraz zmniejszające ilości Propionibacterium acnes.
